iện nay, cam quýt là loại nông sản đang được chú ý trên thị trường xuất khẩu. Để phát huy thế mạnh này, ngoài yêu cầu về chất lượng điều quan trọng cần được đáp ứng đó là mẫu mã, ngoại hình. Tuy nhiên, để đảm bảo ngoại hình đẹp cho cam quýt bà con trước hết bà con cần quản lý tốt các loại bệnh hại trên trái, đặc biệt là bệnh loét do vi khuẩn Xanthomonas campestris pv.citri gây ra. Bệnh gây hại nặng đáng kể trên nhiều vườn cam quýt ở Bến Tre, Cần Thơ, Vĩnh Long.
Bài viết sau đây ABA CHEMICAL sẽ chia sẻ với quý bà con cách nhận dạng và biện pháp quản lý bệnh loét cho cây cam quýt để bảo vệ năng suất cũng mang lại hiệu quả kinh tế cao cho nhà vườn.
| Tên thường gọi | Bệnh loét vi khuẩn |
| Tác nhân | Xanthomonas axonopodis pv.citri (Xanthomonas campestris pv. citri) |
TRIỆU CHỨNG BỆNH LOÉT TRÊN CAM QUÝT
- Trên lá non: ban đầu là những chấm nhỏ li ti có đường khoảng 1mm. Những chấm nhỏ có màu trong vàng, thường thấy ở mặt dưới của lá. Sau đó vết bệnh loét lan rộng ra và phá vỡ lớp biểu bì mặt dưới lá. Lúc này vết bệnh sẽ có màu nâu điển hình, xung quanh đốm nâu có viền vàng sáng. Vết bệnh tập trung ở gần cuống, gân chính và mép lá. Lá ít bị biến dạng hay biến đổi nhưng nếu nặng lá rụng hàng loạt, cành trơ trụi.
- Trên trái: Vết bệnh xù xì, màu nâu đậm hơn trên lá, có gờ nổi lên ở mép ngoài vết bệnh, mô chết rạn nứt nhiều ở tâm vết bệnh. Vết bệnh loét không ăn sâu vào thịt trái. Bệnh nặng có thể làm cho trái biến dạng, mất nước, khô và dễ rụng. Đặc biệt, bệnh làm cho trái xấu, mất giá trị thương phẩm, không đạt tiêu chuẩn để phụ vụ cho xuất khẩu.
- Trên cành và thân cây: Tương tự như triệu chứng trên lá nhưng vết bệnh sùi lên tương đối rõ ràng, nhất là ở cây con. Cá biệt có trường hợp vết loét kéo dài tới 15 cm ở thân và tới 5 – 7 cm ở cành.
Phân biệt bệnh loét do vi khuẩn và bệnh sẹo trên cam quýt như thế nào?
Một số nguyên cứu đã đưa ra những đặc điểm để phân biệt bệnh loét do vi khuẩn Xanthomonas campestris pv, citri và bệnh sẹo cam do nấm Elsinoe fawcettii như sau:
- Nét đặc trưng nhất ở bệnh loét do vi khuẩn là vết bệnh thể hiện ở cả hai mặt của phiến lá. Trên vết loét có chỗ lõm, sần sùi và nứt ra ở giữa. Vết nứt càng được thấy rõ hơn khi được soi dưới kính lúp. Ngoài ra xung quanh vết bệnh có viền vàng rất rõ rệt.
- Ở bệnh sẹo do nấm Elsinoe fawcettii, vết bệnh thường nhỏ hơn vết bệnh loét vi khuẩn. Vết bệnh nhô cao và chỉ thể hiện ở một mặt của phiến lá. Các vết bệnh thường nối liền nhau làm cho lá cây biến dạng.
Từ đó, bà con có thể nhận dạng kỹ triệu chứng bệnh để sử dụng thuốc phòng trừ đúng tác nhân nhầm mang lại hiệu quả cao, tiết kiệm chi phí.
ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH VÀ LÂY LAN BỆNH
Bệnh gây hại quanh năm, nhưng nặng hơn vào mùa mưa. Ẩm độ cao và nhiệt độ từ 26 – 35 độ C là điều kiện thích hợp để bệnh phát triển và lây lan nhanh chóng.
Bệnh thường bị nhiều và nặng ở các cây cam quýt con, nhất là các vườn ươm cây giống. Khi cây cam, quýt đạt 5 -7 tuổi, bệnh loét giảm dần.
Bệnh loét trên cam quýt lây lan chủ yếu qua mưa gió, dụng cụ làm vườn, vết thương cơ giới, động vật, chim, con người hay những vườn áp dụng biện pháp tưới phun trên tán lá (do vi khuẩn lây lan và di duyển nhờ nước).
Sâu vẽ bùa gây hại cam quýt cũng là mô giới truyền vi khuẩn, chúng tạo vết thương trên lá, tạo điều kiện cho vi khuẩn Xanthomonas campestris pv. citri) tấn công.
Phòng trừ bệnh loét trên cam quýt
Biện pháp canh tác: Trồng với mật độ thích hợp theo khuyến cáo. Tỉa những cành bệnh, cành vượt giúp vườn được thông thoáng, hạn chế sự lây lan bệnh. Việc này cũng giúp hạn chế xây xát khi có mưa gió lớn, dễ tạo vết thương cho vi khuẩn thâm nhập. Sử dụng các chế phẩm dinh dưỡng chứa canxi giúp tăng sức chống chịu, chống xốp trái và nứt trái. Tránh bón thừa đạm.
Biện pháp hoá học: Bà con có thể dùng dung dịch Bordeaux 1% hay dung dịch Copper oxychloride 5000 ppm để kiểm soát bệnh loét trong vườn cây sau khi đã tía bỏ các cành lá bị nhiễm bệnh. Một số loại thuốc kháng sinh như Streptomycin sulphate, Paushamycin, sulphate, Plantomycin… cũng đã được mang hiệu có hiệu lực cao đối việc phòng trừ bệnh.
Khi phát hiện vườn cây chớm bị bệnh, thì nên phòng trừ hoặc vào thời kỳ ra lá non, chồi non, quả non, thời kỳ có mưa gió lớn thì nên chủ động phòng ngừa bệnh sẽ giúp làm giảm thiệt hại và giảm chi phí phòng trừ.
